Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс. М. Р. Фасмер. 1964—1973.
уйлану — (УЙЛАНДЫРУ) – 1. Үзалдына уйлау, уйга бату; уйга калу 2. Хыяллану … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
уйчан — с. Уйга бирелүчән, күп уйлаучан; моңлы 2. Уйчанлык белдергән, уйчанлык чагылып торган, моңсу (күз, йөз, тавыш тур.) рәв. Уйланып, уйга калгандай, моңсу итеп … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
алай — а. 1. Алда әйтелгән (уйланган, күздә тотылган) рәвешне алмаштыра. Нин. б. эш, күренешкә күрсәтү, чагыштыру өчен кулл. 2. рәв. Ул кадәр, ул дәрәҗәдә 3. ы. Берәр кеше белән сөйләшкәндә аннан ишеткәннәрдән соң уйга калып, аптырап торганда әйтелә… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
җитдиләнү — 1. Балалыктан чыгу, нәр. б. җитди, олыларча хәл итәрлек дәрәҗәгә җитү. Гомумән, мәсьәләгә җитди карый башлау, уйлап эш итү 2. Җитди (5) төс алу, уйга бату. Күз, караш, чырай, тавыш һ. б. ш.. да җитдилек сизелү тур. 3. Җитдиләшү (2) … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
моңаю — (МОҢАЙТУ) (МОҢСУЛАТУ) – 1. Кайгыру, сагышлану. Сагышланып, моң белән моңаеп карый 2. Боегу, уйга бату, күңелсезләнү. Уйланып, хисләргә бирелеп утыру 3. Моңлы итеп көйләү, җырлау 4. күч. Тын гына утыру, моңлы булып күренү, күңелсез булу (җансыз… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
моңлау — диал. 1. Кайгыру, хәсрәтләнү 2. Моңлы итеп җырлау, көйләү. Кошлар сайравы тур. рәв. Моңлы итеп, эчке моң белән 3. Уйчанлану, моңсулану, уйга бату. Моңлы булып күренү (табигать тур.) … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
талу — ф. 1. Күп көч түгеп, озак һәм гел бертөрле эшләү нәтиҗәсендә ару, хәлсезләнү, талчыгу (мускуллар тур.). Гел бер төрле процесстан ялыгу (куз, колак, ми һ. б. тур.) 2. Гомумән талчыгу, ару, йончу 3. Тынычлану, тынычлыкка бирелеп хәл җыю рәхәткә… … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
уй — I. Ай (II) уй уй уй, бармакларымны харап итте. II. УЙ – и. 1. Аңны тулысынча биләп алган нәрсә; фикер 2. Аң, акыл уйга килгән эш түгел 3. Фикерләү продукты, уйлану, фикерләүнең нәтиҗәсе; идея кызыклы уй. Ният, теләк, исәп; максат уен сөйләп бирде … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
уйлы — 1. Уе, борчуы булган; кайгылы 2. Уйга бирелүчән, күп уйланучан; озак уйлый торган, икеләнүчән 3. Уй йөртә белгән, уйлый белгән … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
уйчанлану — (УЙЧАНЛЫК) – 1. Уйга бирелү, уйчан булып китү (күз, йөз караш һ. б тур.) … Татар теленең аңлатмалы сүзлеге
